Kinh Doanh

Siêu phi cơ thất sủng của Airbus – [NEW]

Pi Network

Bài chia sẽ: Siêu phi cơ thất sủng của Airbus.


Nếu người họ hàng Concorde từng bị thất sủng vì bay quá nhanh, A380 cũng ngộp thở trong thế mạnh to nhất của chính mình: quá to.

Từ năm 1988, Airbus khởi đầu nghiên cứu một phi cơ cỡ siêu to mới tên mã A3xx – sau này trở thành A380, để đọ sức với Boeing 747-400. Nhưng do bị xúc tiến bởi sự thành công ban sơ của A330 và A340, Airbus đã sớm phạm sai trái với định hướng phát triển. A330 và A340 là hai dòng phi cơ được khởi nguồn từ một thiết kế gốc nên sở hữu sự tương đồng giữa nhiều phòng ban từ hệ thống điện tử, khuông thân cho tới cánh. Airbus muốn duy trì đường lối này trên A3xx, vì hoán cải từ nền tảng cũ sẽ tiết kiệm tầm giá hơn so với phát triển một phi cơ mới tinh.

Để tạo ra khoang hành khách to chưa từng sở hữu và trên ý thức “copy-paste”, những kỹ sư đã vận dụng mọi giải pháp nghiệp vụ để phác thảo bản nháp cho A3xx. ban sơ, họ ghép hai khuông thân A340 vào làm một. Chưa hài lòng, họ chồng một chiếc A320 lên A340 nhằm tạo cấu hình hai tầng. Cuối cùng, hãng quyết định kết hợp cả hai ý tưởng.

A3xx nguyên thuỷ được tạo ra bởi song đường A340 khiến cho khoang hành khách trở nên quá rộng, gây cản trở quá trình thoát hiểm. Ảnh: Airbus.

‘Quả lựu đạn bọc nhung từ Boeing

sức ép đối với Airbus dần tăng cao lúc từ nước Mỹ, Boeing cũng dần để mắt tới tầng lớp phi cơ ngoại cỡ. Chiếc 747-400, vốn đã rất to với 416 ghế, nhưng ngày càng nhỏ bé so với yêu cầu từ khách hàng của Boeing. United Airlines đánh tiếng cần một phi cơ mới chở được 650 khách. Japan Airlines, All Nippon Airways và Thai Airways cũng theo rất sát dự án.

Dẫu vậy, chiến lược và tình thế của Boeing lại xung khắc lẫn nhau. lúc nhận thiện chí đặt tậu phi cơ siêu to, hãng sở hữu hai lựa chọn là cải tiến 747-400 hoặc chế tạo một phi cơ hoàn toàn mới nhưng sẽ tốn kém hơn nhiều. ko thể nâng cấp 747 mà đảm bảo được tầm bay, Boeing buộc phải tính kế hoạch B. Nhưng rối rắm là nhà máy chuyên lắp ráp tàu bay thân rộng của hãng tại Everett đã chạy hết công suất nên ko thể kham thêm một dự án hoàn toàn mới.

Trong thế rất bí, Boeing mở đường thoát hiểm theo cách ko người nào tin nổi: hiệp tác với phía Airbus. Điều đặc thù nhất của loại bắt tay bom tấn này là Boeing đã tận dụng kẽ hở trong nội bộ đối tác để trục lợi ngoạn mục.

Cáp điện của A380 do Pháp phát triển từng ko lắp vừa vào khuông thân vốn sản xuất tại Đức. Sự cố gây thiệt hại 5 tỷ euro và khiến cho dự án bị đình trệ 6 tháng. Ảnh: Airbus.

Đầu thập kỷ 90, Airbus sở hữu cấu trúc doanh nghiệp rất phức tạp lúc tổng đơn vị là liên doanh của những chi nhánh độc lập từ những nước Pháp, Anh, Tây Ban Nha, và Đức. Vai trò của Airbus là đại diện cho nhóm, chịu trách nhiệm tham gia một phần và kinh doanh phi cơ chứ họ ko phải một nhà sản xuất thuần tuý. Với tư cách đối thủ, làm việc trực tiếp với Airbus “con” ko phải chủ trương được Boeing hoan nghênh. Nên đầu năm 1993, hãng ký bản ghi nhớ hợp tác với mọi đơn vị then chốt thuộc liên doanh Airbus trừ… Airbus.

Với thoả thuận trên, Boeing và cả những đối tác đều sở hữu thể san sẻ cho nhau tầm giá nghiên cứu cực to của một phi cơ mới. Trước đó, Boeing phân tích hậu quả của trận chiến tranh vùng Vịnh và cho rằng thị trường sẽ ko còn đủ nhu cầu cho hai dòng phi cơ ngoại cỡ. Nếu chỉ sản xuất một loại thì đứng chung chiến tuyến với phía Airbus là phương án ko tồi.

Tiếp theo, quan hệ với DASA (chi nhánh Đức của Airbus) sẽ bôi trơn quá trình xin giấy chứng thực tế châu Âu cho mẫu 777 sắp đưa vào khai thác.

Cuối cùng, xâm nhập vào nội bộ Airbus rồi, Boeing ko thiếu cách “góp ý” để gián tiếp làm chậm triển khai dự án A3xx. Mà A3xx càng bị trì hoãn thì Boeing lại càng níu giữ được danh hiệu phi cơ to nhất toàn cầu cho báu vật 747 của mình.

tiêu biểu là lúc thảo luận tới hệ thống lái. Trong lúc Airbus sử dụng cần điều khiển, Boeing lại sử dụng bánh lái nên ý tưởng tích hợp cả hai nền tảng được đề xuất: trong buồng lái hai người, một phi công sẽ sử dụng cần điều khiển, người còn lại sử dụng bánh lái. những bên phải dành thời kì nghiên cứu, thử nghiệm, Phân tích nhưng đi tới kết luận là phương án này ko khả thi dẫu Boeing vẫn miệt mài tư vấn rất nhiệt tình…

Buồng lái Airbus (ảnh trên) và Boeing. Ảnh: Planespotter.

Nhưng mọi việc dần chuyển biến xấu lúc chính phủ Mỹ phản đối liên minh này. Tham vọng bị hạ nhiệt, hãng American lại khuyên ko nên sản xuất phi cơ siêu to, mà cần nhắm tới tầng lớp phi cơ cỡ trung bay đường dài. Rốt cục Boeing quyết định tháo lui khỏi nhóm.

Đây là điều vạn bất đắc dĩ, ko phải mưu mô được chuẩn bị từ đầu để gây rối nội bộ Airbus, nhưng quyết định hợp tác đấy là pha dàn xếp phòng vệ phản công tuyệt vời của Boeing lúc đồng thời hãng tháo gỡ được những rào cản to mà ko tiêu hao nhiều nội lực.

Khuynh đảo từ mặt đất tới bầu trời

Năm 1997, Airbus tái cấu trúc doanh nghiệp với những đơn vị thành viên để trở thành một khối thống nhất như ngày nay và tiếp tục tự nghiên cứu A380. tới năm 2005, hãng đã thành công trong việc tạo ra một chiếc phi cơ kinh thiên động địa theo đúng nghĩa đen.

ko phi cơ thương nghiệp nào to hơn A380. Ảnh: Sam Chui.

Ở dưới mặt đất, sải cánh dài và trọng lượng to khiến cho những sân bay rất e ngại A380. Họ phải làm đường băng dài hơn, trải nhựa dầy hơn, cải tạo nhà ga to hơn và lắp cầu hàng ko hai tầng. Sân bay John F. Kennedy từng mất tới 175 triệu đôla để nâng cấp một số hạng mục này. Dù từ lúc đang thiết kế, Airbus đã chủ động làm “công việc tư tưởng” trước với những điểm tới tiềm năng, sau hết chỉ 16 sân bay ở Mỹ đủ tiêu chuẩn đón A380, so với 32 sân bay của 747. Nên A380 bị hạn chế phạm vi hoạt động dẫu sở hữu tầm bay rất to.

lúc lên trời, với thân hình cồng kềnh, A380 tạo ra luồng gió xoáy cực to mỗi lần chứa cánh, dư sức làm phi cơ nhỏ hơn rung lắc mạnh hoặc thậm chí lật ngửa nếu bay qua. Trong quá khứ, 747 từng gây đại hoạ lúc khiến cho một chiếc A300 gẫy tan cánh đuôi giữa ko trung vì cơ động quá mức nhằm cố thoát khỏi dòng khí nhiễu loạn của chiếc Boeing. Nếu xếp hàng sau A380, những phi cơ khác phải chờ lâu hơn để dòng nhiễu động tan hết rồi mới được chứa cánh. Vào giờ cao điểm, điều này sẽ xáo trộn hiệu suất khai thác của sân bay.

Duy chỉ sở hữu một nơi A380 ko khiến cho người nào đau lòng, đó là mảng chở hàng. Dù quá to, thiết kế ko hợp lý đã ngăn cản nó trở thành một ngựa thồ tinh nhuệ. Nếu bưu kiện trọng tải nặng sẽ làm hỏng sàn tầng hai thì tầng một lại ko mở được mũi, do vậy ko thể đưa hàng kích thước to vào khoang.

Mùa dịch vừa qua, một chiếc A380 đã được tháo hết ghế để tranh thủ vận chuyển thiết bị y tế. Nhưng chở khẩu trang là năng lực chẳng khiến cho hãng chuyển phát nhanh nào thán phục, rất khác so với chở xe bọc thép hay cá voi như 747F từng làm được.

Airbus ko lắp cửa mũi giống 747F vì cho rằng thiết kế này phức tạp và tốn kém. Ảnh: Jetphotos.

Sau lúc dày công nghiên cứu mẫu A380 chở hàng và đạt doanh số 0 chiếc, 242 phi cơ bán được cho những hãng chở khách đã khiến cho Airbus củng cố một nhận định: đầu tư vào A380 là cách tiện lợi nhất để trở nên khánh tận!

Nơi mùa hè kéo dài 12 tháng

Vào đầu thập niên 90, Airbus dự đoán những sân bay to sẽ sớm bị quá tải dẫn tới thiếu suất bay. Thay vì phải khai thác hai chuyến với 250 ghế mỗi chuyến, hãng tin rằng sẽ tốt hơn nếu cho A380 chở một lượt hết 500 khách để tiết kiệm được một suất bay. lúc A380 lâm trận năm 2007, đúng là những sân bay trung tâm ngày càng quá tải, nhưng thị trường đã thay đổi với sự phát triển mạnh của những sân bay thứ cấp.

Ví dụ, Lufthansa chọn A380 bay tới Tokyo Narita – trạm trung chuyển to của châu Á. Do hay tắc nghẽn nên rất khó giành được một suất chứa cánh tại Narita. tới năm 2010, sân bay Haneda cách đó chỉ 60 km được mở rộng và nguồn cung suất bay vào lối vào Tokyo trở nên dồi dào. Lufthansa hớ nặng.

Nhưng do sức chứa quá to, dao động từ 480 tới 550 chỗ, phủ kín ghế mới là thách thức chính. Hàng ko sở hữu hai nhóm khách là du lịch và công việc. Với số ghế dày đặc, sức sống của A380 phụ thuộc vào nhóm thứ nhất. Tuy nhiên đặc thù của ngành du lịch là nhu cầu ko đều. 90% số khách du lịch của những hãng bay to xuất hành tới những địa danh tại bắc bán cầu vào mùa hè. thời khắc này, nhiều chặng như London-Los Angeles, Bangkok-Rome hay New York-Munich,… đều tiện lợi cháy vé.

Nhưng chẳng nơi đâu sở hữu mùa hè kéo dài 12 tháng. Nên khoảng thời kì còn lại trong năm, những hãng bay rất trầy trật với lượng ghế trống.

Kể cả ở vài chặng chủ lực, A380 cũng ko duy trì được mạch “bất bại” đều đặn. Ví dụ hành trình London-Los Angeles luôn đầy ắp khách lúc rời London, nhưng chiều từ Los Angeles về thì lại là câu chuyện khác. Đây là lý do khiến cho ko hãng nào của Mỹ tậu A380 mà lại chọn Boeing 777.

sắp đây, điều này được Qantas thấm thía lúc nghiên cứu tính kinh tế của A380 so với 777-300ER trên chặng Sydney-Los Angeles. Qantas ko sở hữu 777, nhưng giả sử họ sử dụng nó thay A380 để bay đi Los Angeles thì dù sở hữu nhiều hơn 30% ghế, tầm giá vận hành mẫu Airbus cao hơn tận 60%. A380 của Qantas sở hữu 484 chỗ nên phủ đầy khoang hành khách đông đúc này khó hơn nhiều so với khoảng 340 ghế của 777. Nên 30% kia ko hẳn là lợi thế của chiếc Airbus.

Chiếc A380 trước tiên, dù ko hỏng hóc, bị tháo túa để lấy phụ tùng lúc mới 12 tuổi, trong lúc hạn sử dụng trung bình của một phi cơ là 20-25 năm. Ảnh: Pilot Magazine.

Lời cố vấn năm xưa của American với Boeing đã trở thành hiện thực. mô phỏng bay thẳng giữa những sân bay thứ cấp đang lên ngôi. Chiến lược dồn khách về những sân bay trung chuyển to sau đó nối chuyến tới điểm tới đã lỗi thời. Sự sở hữu mặt của nhiều phi cơ tân tiến khiến cho ít người nào còn muốn bay vòng.

Thời nay, 787 và A350 sở hữu sức chứa hợp lý trên 300 ghế, chỉ sử dụng hai động cơ nên tiết kiệm nhiên liệu nhưng sở hữu tầm hoạt động tới 15.000km hoặc hơn. Phạm vi này tương đương A380 và đủ để bay thẳng giữa hầu hết mọi cặp sân bay trên toàn cầu mà ko yêu cầu nâng cấp cơ sở vật chất vật chất. Nếu càng ít khách nối chuyến, vận mệnh A380 càng mỏng mảnh.

Nhưng sở hữu một ngoại lệ. Một hãng tận dụng được sức mạnh của A380 ổn định nhất với mô phỏng kinh doanh xác thực như Airbus mong đợi, đó là Emirates.

Air France và Emirates

Với giá bán lẻ cao nhất toàn cầu: 445 triệu đôla, A380 là cả một gia tài. Nhưng phi cơ là mặt hàng rất đặc thù và những khách hàng ko bao giờ tậu đúng giá niêm yết. Nguyên nhân chính là từ lúc thỏa thuận tới lúc giao hàng sở hữu thể mất 5-7 năm nên sẽ bị tác động bởi lạm phát. Quy mô đơn hàng, cấu hình phi đội và tiểu xảo săn sale của mỗi hãng đều khác nhau nên cũng ko thể bán một giá chung.

Do đó nhà sản xuất luôn đẩy giá đề xuất lên thật cao để sau đó chiết khấu linh động với từng khách hàng. ko được công khai chính thức nhưng giá về tay của những phi cơ thường thấp hơn mức niêm yết 40-60%.

Giá bán là một trong những nhân tố quyết định thành bại mà Air France và Emirates là đại diện của hai thái cực này. Giống như phần to trong số 14 hãng sử dụng A380, Air France đặt đơn hàng rất nhỏ. Với phi đội chỉ sở hữu 9 phi cơ, giá mỗi chiếc A380 của Air France sẽ cao vượt trội Emirates, hãng tậu sỉ tới 123 chiếc. Ngoài ra, Emirates còn sở hữu cả khu phức hợp huấn luyện và bảo dưỡng riêng nên càng tiện lợi điều tiết được tầm giá.

Tháng 5 vừa qua, Air France trở thành hãng trước tiên thải loại toàn bộ dàn A380. Dẫu Covid-19 đã đẩy nhanh tiến độ của kế hoạch này nhưng từ lâu Air France đã gặp vấn đề với chiếc phi cơ siêu trường siêu trọng.

Lý do trước tiên cũng là phổ biến nhất với mọi hãng khai thác A380: phi cơ quá to để bán được hết vé.

Thứ hai, khoang thương gia nhẽ ra là nguồn doanh thu dồi dào thì Air France lại khai thác thiếu hiệu quả lúc ứng dụng sơ đồ ghế hai-hai-hai ko so le. tương tự chỗ ngồi cạnh cửa sổ sẽ ko sở hữu lối đi riêng. Bất tiện này rất khó chấp nhận đối với khách thương gia. A380 của Emirates hay nhiều hãng châu Á chỉ lắp cấu hình một-hai-một, dù ít hơn hai ghế trên một hàng nhưng mọi vị trí đều sở hữu sự riêng tư.

Click để lật ảnh

Click để lật ảnh

Khoang thương gia trên A380 của Air France và của Emirates. Ảnh: planespotter.

Với Emirates, thành công của A380 là nhờ đại bản doanh Dubai được trời phú cho vị trí quá đắc địa. Dubai giống phần bụng của một chiếc đồng hồ cát với hai đầu là châu Âu và châu Á nên sở hữu luồng quá cảnh rất nở rộ. Do mạng bay rộng, A380 tiện lợi gom khách từ những sân bay trung chuyển to như London Heathrow, hay Amsterdam Schiphol… tới Dubai, sau đó khách lên 777 nối chuyến về điểm tới cuối cùng. Đây là mô phỏng lý tưởng nhất để A380 phát huy sức mạnh.

Một lợi thế ngầm khác là UAE sở hữu nguồn dầu mỏ to nên Emirates nhận ưu đãi giá nhiên liệu từ chính phủ. Nhiều đối thủ từng cáo buộc Emirates khó khăn ko lành mạnh và mỉa mai hãng này “sử dụng xăng miễn phí”.

Sự diệt vong của phi cơ bốn động cơ và trận chiến ko điểm giới hạn

Trước lúc kết thúc chương trình A380 vào năm 2019 do doanh số quá thấp, Airbus còn bị Boeing gài bẫy một lần nữa bằng mẫu 747 đời mới mang tên 747-8i. Đầu thế kỷ 21, Boeing biết trước chiếc 8i sẽ rất kén khách nhưng vẫn quyết lắp ráp nhằm tạo sức ép khiến cho Airbus phải dồn toàn lực đầu tư cho A380. Nhà sản xuất châu Âu qua đó lơ là khâu phòng vệ, ko nâng cấp A330 tới tận năm 2014, khiến cho nó bị bức tử bởi 777 – loại phi cơ từng huỷ diệt luôn cả A340 trước đó.

Sau lúc tất toán, 747-8i ngốn của Boeing 5 tỷ đôla. Dù chẳng thu về đồng lãi nào nhưng hãng thắng to với 777 trong lúc Airbus rót tới 28 tỷ đôla vào A380 mà vẫn trắng tay. Đây lại là một quyết định mang đậm mầu sắc chiến lược của Boeing lúc hy sinh mồi nhử là một phi cơ hết thời để kiến tạo tương lai cho sản phẩm hợp xu thế. Nếu tính thêm “quả lựu đạn bọc nhung”, xuyên suốt dự án A380, Airbus thua Boeing chung cuộc hai bàn ko gỡ.

A380 và 747-8i của Lufthansa. Ảnh: planespotter.

Dĩ nhiên Airbus cũng sở hữu ko ít thắng lợi trên những mặt trận khác trước đối thủ Mỹ. Chiếc A321XLR ra mắt năm 2019 đắt khách tới nỗi khiến cho Boeing phải quay cuồng thiết kế lại dự án 797 để ứng phó, hoặc sở hữu thể phải huỷ bỏ luôn vì mẫu Airbus quá mạnh. ý thức ghen đua luôn đong đầy nên cả hai thường cống hiến những màn đôi công mãn nhãn trên thương trường. Như lúc Boeing quảng bá 777X với thiết kế cánh gập độc đáo, Airbus tới Việt Nam để chào hàng A350-1000 cho một hãng hàng ko to trong nước và để lại lời hứa hẹn ân cần:

‘Trong lúc 777X đang phải chứng minh độ an toàn của chiếc cánh ẽo ợt với những nhà làm luật. Nếu muốn chốt đơn, A350 sẽ ko để những ngài gọi nhỡ dù chỉ một cuộc!’

Phan Duy

Bài viết: Siêu phi cơ thất sủng của Airbus chia sẽ tại chuyên mục Kinh Doanh.

Từ Khóa: Siêu phi cơ thất sủng của Airbus.

Pi Network